🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:01:40 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अन्त्रमय (पुंलिङ्ग)

अन्त्र (आँत, अंतड़ी) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्त्रमयःअन्त्रमयौअन्त्रमयाः
द्वितीयाअन्त्रमयम्अन्त्रमयौअन्त्रमयान्
तृतीयाअन्त्रमयेणअन्त्रमयाभ्याम्अन्त्रमयैः
चतुर्थीअन्त्रमयायअन्त्रमयाभ्याम्अन्त्रमयेभ्यः
पञ्चमीअन्त्रमयात् / अन्त्रमयाद्अन्त्रमयाभ्याम्अन्त्रमयेभ्यः
षष्ठीअन्त्रमयस्यअन्त्रमययोःअन्त्रमयाणाम्
सप्तमीअन्त्रमयेअन्त्रमययोःअन्त्रमयेषु
सम्बोधनहे अन्त्रमयहे अन्त्रमयौहे अन्त्रमयाः

अर्थ: अन्त्र (आँत, अंतड़ी) + मय (एक दानव)
English: consisting, of entrails.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्त्रमय (नपुंसकलिङ्ग)

अन्त्र (आँत, अंतड़ी) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्त्रमयम्अन्त्रमयेअन्त्रमयाणि
द्वितीयाअन्त्रमयम्अन्त्रमयेअन्त्रमयाणि
तृतीयाअन्त्रमयेणअन्त्रमयाभ्याम्अन्त्रमयैः
चतुर्थीअन्त्रमयायअन्त्रमयाभ्याम्अन्त्रमयेभ्यः
पञ्चमीअन्त्रमयात् / अन्त्रमयाद्अन्त्रमयाभ्याम्अन्त्रमयेभ्यः
षष्ठीअन्त्रमयस्यअन्त्रमययोःअन्त्रमयाणाम्
सप्तमीअन्त्रमयेअन्त्रमययोःअन्त्रमयेषु
सम्बोधनहे अन्त्रमयहे अन्त्रमयेहे अन्त्रमयाणि

अर्थ: अन्त्र (आँत, अंतड़ी) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: consisting, of entrails.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬