🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:49:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अन्यतम (पुंलिङ्ग)

बहुतों में से एक, बड़ी संख्या में से कोई एक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्यतमःअन्यतमौअन्यतमाः
द्वितीयाअन्यतमम्अन्यतमौअन्यतमान्
तृतीयाअन्यतमेनअन्यतमाभ्याम्अन्यतमैः
चतुर्थीअन्यतमायअन्यतमाभ्याम्अन्यतमेभ्यः
पञ्चमीअन्यतमात् / अन्यतमाद्अन्यतमाभ्याम्अन्यतमेभ्यः
षष्ठीअन्यतमस्यअन्यतमयोःअन्यतमानाम्
सप्तमीअन्यतमेअन्यतमयोःअन्यतमेषु
सम्बोधनहे अन्यतमहे अन्यतमौहे अन्यतमाः

अर्थ: बहुतों में से एक, बड़ी संख्या में से कोई एक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्यतम (नपुंसकलिङ्ग)

बहुतों में से एक, बड़ी संख्या में से कोई एक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्यतमम्अन्यतमेअन्यतमानि
द्वितीयाअन्यतमम्अन्यतमेअन्यतमानि
तृतीयाअन्यतमेनअन्यतमाभ्याम्अन्यतमैः
चतुर्थीअन्यतमायअन्यतमाभ्याम्अन्यतमेभ्यः
पञ्चमीअन्यतमात् / अन्यतमाद्अन्यतमाभ्याम्अन्यतमेभ्यः
षष्ठीअन्यतमस्यअन्यतमयोःअन्यतमानाम्
सप्तमीअन्यतमेअन्यतमयोःअन्यतमेषु
सम्बोधनहे अन्यतमहे अन्यतमेहे अन्यतमानि

अर्थ: बहुतों में से एक, बड़ी संख्या में से कोई एक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें