🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:09:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अन्याय्य (पुंलिङ्ग)

"न्याय रहित, अवैध"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्याय्यःअन्याय्यौअन्याय्याः
द्वितीयाअन्याय्यम्अन्याय्यौअन्याय्यान्
तृतीयाअन्याय्येनअन्याय्याभ्याम्अन्याय्यैः
चतुर्थीअन्याय्यायअन्याय्याभ्याम्अन्याय्येभ्यः
पञ्चमीअन्याय्यात् / अन्याय्याद्अन्याय्याभ्याम्अन्याय्येभ्यः
षष्ठीअन्याय्यस्यअन्याय्ययोःअन्याय्यानाम्
सप्तमीअन्याय्येअन्याय्ययोःअन्याय्येषु
सम्बोधनहे अन्याय्यहे अन्याय्यौहे अन्याय्याः

अर्थ: "न्याय रहित, अवैध"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्याय्य (नपुंसकलिङ्ग)

"न्याय रहित, अवैध"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्याय्यम्अन्याय्येअन्याय्यानि
द्वितीयाअन्याय्यम्अन्याय्येअन्याय्यानि
तृतीयाअन्याय्येनअन्याय्याभ्याम्अन्याय्यैः
चतुर्थीअन्याय्यायअन्याय्याभ्याम्अन्याय्येभ्यः
पञ्चमीअन्याय्यात् / अन्याय्याद्अन्याय्याभ्याम्अन्याय्येभ्यः
षष्ठीअन्याय्यस्यअन्याय्ययोःअन्याय्यानाम्
सप्तमीअन्याय्येअन्याय्ययोःअन्याय्येषु
सम्बोधनहे अन्याय्यहे अन्याय्येहे अन्याय्यानि

अर्थ: "न्याय रहित, अवैध"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें