🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:45:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपक्रम (पुंलिङ्ग)

दूर चले जाना, पलायन, पीठ दिखाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपक्रमःअपक्रमौअपक्रमाः
द्वितीयाअपक्रमम्अपक्रमौअपक्रमान्
तृतीयाअपक्रमेणअपक्रमाभ्याम्अपक्रमैः
चतुर्थीअपक्रमायअपक्रमाभ्याम्अपक्रमेभ्यः
पञ्चमीअपक्रमात् / अपक्रमाद्अपक्रमाभ्याम्अपक्रमेभ्यः
षष्ठीअपक्रमस्यअपक्रमयोःअपक्रमाणाम्
सप्तमीअपक्रमेअपक्रमयोःअपक्रमेषु
सम्बोधनहे अपक्रमहे अपक्रमौहे अपक्रमाः

अर्थ: दूर चले जाना, पलायन, पीठ दिखाना
संस्कृत: पर्याय: प्रद्राव, उद्द्राव, सन्द्राव, सन्दाव, विद्रव

📚 अमरकोश में:
• भागना (२.८.१११) — पर्याय: प्रद्राव, उद्द्राव, सन्द्राव, सन्दाव, विद्रव, द्रव, अपयान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें