🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:15:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपग्राम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपग्रामःअपग्रामौअपग्रामाः
द्वितीयाअपग्रामम्अपग्रामौअपग्रामान्
तृतीयाअपग्रामेणअपग्रामाभ्याम्अपग्रामैः
चतुर्थीअपग्रामायअपग्रामाभ्याम्अपग्रामेभ्यः
पञ्चमीअपग्रामात् / अपग्रामाद्अपग्रामाभ्याम्अपग्रामेभ्यः
षष्ठीअपग्रामस्यअपग्रामयोःअपग्रामाणाम्
सप्तमीअपग्रामेअपग्रामयोःअपग्रामेषु
सम्बोधनहे अपग्रामहे अपग्रामौहे अपग्रामाः

अर्थ: —
English: ejected from a village or community, ŚāṅkhŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपग्राम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपग्रामम्अपग्रामेअपग्रामाणि
द्वितीयाअपग्रामम्अपग्रामेअपग्रामाणि
तृतीयाअपग्रामेणअपग्रामाभ्याम्अपग्रामैः
चतुर्थीअपग्रामायअपग्रामाभ्याम्अपग्रामेभ्यः
पञ्चमीअपग्रामात् / अपग्रामाद्अपग्रामाभ्याम्अपग्रामेभ्यः
षष्ठीअपग्रामस्यअपग्रामयोःअपग्रामाणाम्
सप्तमीअपग्रामेअपग्रामयोःअपग्रामेषु
सम्बोधनहे अपग्रामहे अपग्रामेहे अपग्रामाणि

अर्थ: —
English: ejected from a village or community, ŚāṅkhŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें