🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:45:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपत्त्र (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपत्त्रःअपत्त्रौअपत्त्राः
द्वितीयाअपत्त्रम्अपत्त्रौअपत्त्रान्
तृतीयाअपत्त्रेणअपत्त्राभ्याम्अपत्त्रैः
चतुर्थीअपत्त्रायअपत्त्राभ्याम्अपत्त्रेभ्यः
पञ्चमीअपत्त्रात् / अपत्त्राद्अपत्त्राभ्याम्अपत्त्रेभ्यः
षष्ठीअपत्त्रस्यअपत्त्रयोःअपत्त्राणाम्
सप्तमीअपत्त्रेअपत्त्रयोःअपत्त्रेषु
सम्बोधनहे अपत्त्रहे अपत्त्रौहे अपत्त्राः

अर्थ: —
English: leafless

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपत्त्र (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपत्त्रम्अपत्त्रेअपत्त्राणि
द्वितीयाअपत्त्रम्अपत्त्रेअपत्त्राणि
तृतीयाअपत्त्रेणअपत्त्राभ्याम्अपत्त्रैः
चतुर्थीअपत्त्रायअपत्त्राभ्याम्अपत्त्रेभ्यः
पञ्चमीअपत्त्रात् / अपत्त्राद्अपत्त्राभ्याम्अपत्त्रेभ्यः
षष्ठीअपत्त्रस्यअपत्त्रयोःअपत्त्राणाम्
सप्तमीअपत्त्रेअपत्त्रयोःअपत्त्रेषु
सम्बोधनहे अपत्त्रहे अपत्त्रेहे अपत्त्राणि

अर्थ: —
English: leafless

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें