🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:23:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपथिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप अपन्थाः = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपथिाअपथिानौअपथिानः
द्वितीयाअपथिानम्अपथिानौअपथि्ञः
तृतीयाअपथि्ञाअपथिभ्याम्अपथिभिः
चतुर्थीअपथि्ञेअपथिभ्याम्अपथिभ्यः
पञ्चमीअपथि्ञःअपथिभ्याम्अपथिभ्यः
षष्ठीअपथि्ञःअपथि्ञोःअपथि्ञाम्
सप्तमीअपथि्ञि / अपथिनिअपथि्ञोःअपथिसु
सम्बोधनहे अपथिन्हे अपथिानौहे अपथिानः

अर्थ: —
संस्कृत: मार्गाभावः · पर्याय: अपथ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपन्था (पुंलिङ्ग)

जो मार्ग न हो, मार्ग का अभाव, कुमार्ग, नैतिक अनियमितता या स्खलन, दुष्पथ या कुमार्ग

🔎 आपका लिखा रूप अपन्थाः = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपन्थाःअपन्थौअपन्थाः
द्वितीयाअपन्थाम्अपन्थौअपन्थः
तृतीयाअपन्थाअपन्थाभ्याम्अपन्थाभिः
चतुर्थीअपन्थेअपन्थाभ्याम्अपन्थाभ्यः
पञ्चमीअपन्थःअपन्थाभ्याम्अपन्थाभ्यः
षष्ठीअपन्थःअपन्थोःअपन्थाम्
सप्तमीअपन्थिअपन्थोःअपन्थासु
सम्बोधनहे अपन्थाःहे अपन्थौहे अपन्थाः

अर्थ: जो मार्ग न हो, मार्ग का अभाव, कुमार्ग, नैतिक अनियमितता या स्खलन, दुष्पथ या कुमार्ग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें