🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:12:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपभ्रंश (पुंलिङ्ग)

नीचे गिरना, पतन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपभ्रंशःअपभ्रंशौअपभ्रंशाः
द्वितीयाअपभ्रंशम्अपभ्रंशौअपभ्रंशान्
तृतीयाअपभ्रंशेनअपभ्रंशाभ्याम्अपभ्रंशैः
चतुर्थीअपभ्रंशायअपभ्रंशाभ्याम्अपभ्रंशेभ्यः
पञ्चमीअपभ्रंशात् / अपभ्रंशाद्अपभ्रंशाभ्याम्अपभ्रंशेभ्यः
षष्ठीअपभ्रंशस्यअपभ्रंशयोःअपभ्रंशानाम्
सप्तमीअपभ्रंशेअपभ्रंशयोःअपभ्रंशेषु
सम्बोधनहे अपभ्रंशहे अपभ्रंशौहे अपभ्रंशाः

अर्थ: नीचे गिरना, पतन
संस्कृत: पर्याय: अपशब्द

📚 अमरकोश में:
• अशुद्ध शब्द (१.६.२) — पर्याय: अपशब्द, शास्त्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें