🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:33:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपमज्या (स्त्रीलिङ्ग)

अपम (क्रान्तिवलय) + ज्या (धनुष की डोरी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपमज्याअपमज्येअपमज्याः
द्वितीयाअपमज्याम्अपमज्येअपमज्याः
तृतीयाअपमज्ययाअपमज्याभ्याम्अपमज्याभिः
चतुर्थीअपमज्यायैअपमज्याभ्याम्अपमज्याभ्यः
पञ्चमीअपमज्यायाःअपमज्याभ्याम्अपमज्याभ्यः
षष्ठीअपमज्यायाःअपमज्ययोःअपमज्यानाम्
सप्तमीअपमज्यायाम्अपमज्ययोःअपमज्यासु
सम्बोधनहे अपमज्येहे अपमज्येहे अपमज्याः

अर्थ: अपम (क्रान्तिवलय) + ज्या (धनुष की डोरी)
English: the sine of the declination.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें