🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:41:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपमन्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपमन्युःअपमन्यूअपमन्यवः
द्वितीयाअपमन्युम्अपमन्यूअपमन्यून्
तृतीयाअपमन्युनाअपमन्युभ्याम्अपमन्युभिः
चतुर्थीअपमन्यवेअपमन्युभ्याम्अपमन्युभ्यः
पञ्चमीअपमन्योःअपमन्युभ्याम्अपमन्युभ्यः
षष्ठीअपमन्योःअपमन्य्वोःअपमन्यूनाम्
सप्तमीअपमन्यौअपमन्य्वोःअपमन्युषु
सम्बोधनहे अपमन्योहे अपमन्यूहे अपमन्यवः

अर्थ: —
English: free from grief.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपमन्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपमन्युअपमन्युनीअपमन्यूनि
द्वितीयाअपमन्युअपमन्युनीअपमन्यूनि
तृतीयाअपमन्युनाअपमन्युभ्याम्अपमन्युभिः
चतुर्थीअपमन्युने / अपमन्यवेअपमन्युभ्याम्अपमन्युभ्यः
पञ्चमीअपमन्युनः / अपमन्योःअपमन्युभ्याम्अपमन्युभ्यः
षष्ठीअपमन्युनः / अपमन्योःअपमन्युनोः / अपमन्य्वोःअपमन्यूनाम्
सप्तमीअपमन्युनि / अपमन्यौअपमन्युनोः / अपमन्य्वोःअपमन्युषु
सम्बोधनहे अपमन्यु / हे अपमन्योहे अपमन्युनीहे अपमन्यूनि

अर्थ: —
English: free from grief.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें