🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:32:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपमृष्ट (पुंलिङ्ग)

अप् (पानी) + अमृष्ट ("न मसला हुआ, न रगड़ा हुआ।")

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपमृष्टःअपमृष्टौअपमृष्टाः
द्वितीयाअपमृष्टम्अपमृष्टौअपमृष्टान्
तृतीयाअपमृष्टेनअपमृष्टाभ्याम्अपमृष्टैः
चतुर्थीअपमृष्टायअपमृष्टाभ्याम्अपमृष्टेभ्यः
पञ्चमीअपमृष्टात् / अपमृष्टाद्अपमृष्टाभ्याम्अपमृष्टेभ्यः
षष्ठीअपमृष्टस्यअपमृष्टयोःअपमृष्टानाम्
सप्तमीअपमृष्टेअपमृष्टयोःअपमृष्टेषु
सम्बोधनहे अपमृष्टहे अपमृष्टौहे अपमृष्टाः

अर्थ: अप् (पानी) + अमृष्ट ("न मसला हुआ, न रगड़ा हुआ।")
English: wiped off, cleansed, VS. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपमृष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

अप् (पानी) + अमृष्ट ("न मसला हुआ, न रगड़ा हुआ।")

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपमृष्टम्अपमृष्टेअपमृष्टानि
द्वितीयाअपमृष्टम्अपमृष्टेअपमृष्टानि
तृतीयाअपमृष्टेनअपमृष्टाभ्याम्अपमृष्टैः
चतुर्थीअपमृष्टायअपमृष्टाभ्याम्अपमृष्टेभ्यः
पञ्चमीअपमृष्टात् / अपमृष्टाद्अपमृष्टाभ्याम्अपमृष्टेभ्यः
षष्ठीअपमृष्टस्यअपमृष्टयोःअपमृष्टानाम्
सप्तमीअपमृष्टेअपमृष्टयोःअपमृष्टेषु
सम्बोधनहे अपमृष्टहे अपमृष्टेहे अपमृष्टानि

अर्थ: अप् (पानी) + अमृष्ट ("न मसला हुआ, न रगड़ा हुआ।")
English: wiped off, cleansed, VS. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें