🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:36:45 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपविद्ध (पुंलिङ्ग)

दूर फेंका हुआ, त्यक्त, अस्वीकृत, उपेक्षित, दूरीकृत, मुक्त, विरहित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपविद्धःअपविद्धौअपविद्धाः
द्वितीयाअपविद्धम्अपविद्धौअपविद्धान्
तृतीयाअपविद्धेनअपविद्धाभ्याम्अपविद्धैः
चतुर्थीअपविद्धायअपविद्धाभ्याम्अपविद्धेभ्यः
पञ्चमीअपविद्धात् / अपविद्धाद्अपविद्धाभ्याम्अपविद्धेभ्यः
षष्ठीअपविद्धस्यअपविद्धयोःअपविद्धानाम्
सप्तमीअपविद्धेअपविद्धयोःअपविद्धेषु
सम्बोधनहे अपविद्धहे अपविद्धौहे अपविद्धाः

अर्थ: दूर फेंका हुआ, त्यक्त, अस्वीकृत, उपेक्षित, दूरीकृत, मुक्त, विरहित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपविद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

दूर फेंका हुआ, त्यक्त, अस्वीकृत, उपेक्षित, दूरीकृत, मुक्त, विरहित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपविद्धम्अपविद्धेअपविद्धानि
द्वितीयाअपविद्धम्अपविद्धेअपविद्धानि
तृतीयाअपविद्धेनअपविद्धाभ्याम्अपविद्धैः
चतुर्थीअपविद्धायअपविद्धाभ्याम्अपविद्धेभ्यः
पञ्चमीअपविद्धात् / अपविद्धाद्अपविद्धाभ्याम्अपविद्धेभ्यः
षष्ठीअपविद्धस्यअपविद्धयोःअपविद्धानाम्
सप्तमीअपविद्धेअपविद्धयोःअपविद्धेषु
सम्बोधनहे अपविद्धहे अपविद्धेहे अपविद्धानि

अर्थ: दूर फेंका हुआ, त्यक्त, अस्वीकृत, उपेक्षित, दूरीकृत, मुक्त, विरहित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें