🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:05:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपश्रित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपश्रितःअपश्रितौअपश्रिताः
द्वितीयाअपश्रितम्अपश्रितौअपश्रितान्
तृतीयाअपश्रितेनअपश्रिताभ्याम्अपश्रितैः
चतुर्थीअपश्रितायअपश्रिताभ्याम्अपश्रितेभ्यः
पञ्चमीअपश्रितात् / अपश्रिताद्अपश्रिताभ्याम्अपश्रितेभ्यः
षष्ठीअपश्रितस्यअपश्रितयोःअपश्रितानाम्
सप्तमीअपश्रितेअपश्रितयोःअपश्रितेषु
सम्बोधनहे अपश्रितहे अपश्रितौहे अपश्रिताः

अर्थ: —
English: retired from, retreated, absconded, RV.; AV.; ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपश्रित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपश्रितम्अपश्रितेअपश्रितानि
द्वितीयाअपश्रितम्अपश्रितेअपश्रितानि
तृतीयाअपश्रितेनअपश्रिताभ्याम्अपश्रितैः
चतुर्थीअपश्रितायअपश्रिताभ्याम्अपश्रितेभ्यः
पञ्चमीअपश्रितात् / अपश्रिताद्अपश्रिताभ्याम्अपश्रितेभ्यः
षष्ठीअपश्रितस्यअपश्रितयोःअपश्रितानाम्
सप्तमीअपश्रितेअपश्रितयोःअपश्रितेषु
सम्बोधनहे अपश्रितहे अपश्रितेहे अपश्रितानि

अर्थ: —
English: retired from, retreated, absconded, RV.; AV.; ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें