🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:49:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपसर्प (पुंलिङ्ग)

गुप्तचर,जासूस,भेदिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपसर्पःअपसर्पौअपसर्पाः
द्वितीयाअपसर्पम्अपसर्पौअपसर्पान्
तृतीयाअपसर्पेणअपसर्पाभ्याम्अपसर्पैः
चतुर्थीअपसर्पायअपसर्पाभ्याम्अपसर्पेभ्यः
पञ्चमीअपसर्पात् / अपसर्पाद्अपसर्पाभ्याम्अपसर्पेभ्यः
षष्ठीअपसर्पस्यअपसर्पयोःअपसर्पाणाम्
सप्तमीअपसर्पेअपसर्पयोःअपसर्पेषु
सम्बोधनहे अपसर्पहे अपसर्पौहे अपसर्पाः

अर्थ: गुप्तचर,जासूस,भेदिया
संस्कृत: पर्याय: यथार्हवर्ण, प्रणिधि, चर, स्पश, चार

📚 अमरकोश में:
• गुप्तचर (२.८.१३) — पर्याय: यथार्हवर्ण, प्रणिधि, चर, स्पश, गूढपुरुष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें