🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:51:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपारयत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपारयन्अपारयन्तौअपारयन्तः
द्वितीयाअपारयन्तम्अपारयन्तौअपारयतः
तृतीयाअपारयताअपारयद्भ्याम्अपारयद्भिः
चतुर्थीअपारयतेअपारयद्भ्याम्अपारयद्भ्यः
पञ्चमीअपारयतःअपारयद्भ्याम्अपारयद्भ्यः
षष्ठीअपारयतःअपारयतोःअपारयताम्
सप्तमीअपारयतिअपारयतोःअपारयत्सु
सम्बोधनहे अपारयन्हे अपारयन्तौहे अपारयन्तः

अर्थ: —
English: incompetent, impotent (with Inf. or loc.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपारयत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपारयत् / अपारयद्अपारयतीअपारयन्ति
द्वितीयाअपारयत् / अपारयद्अपारयतीअपारयन्ति
तृतीयाअपारयताअपारयद्भ्याम्अपारयद्भिः
चतुर्थीअपारयतेअपारयद्भ्याम्अपारयद्भ्यः
पञ्चमीअपारयतःअपारयद्भ्याम्अपारयद्भ्यः
षष्ठीअपारयतःअपारयतोःअपारयताम्
सप्तमीअपारयतिअपारयतोःअपारयत्सु
सम्बोधनहे अपारयत् / हे अपारयद्हे अपारयतीहे अपारयन्ति

अर्थ: —
English: incompetent, impotent (with Inf. or loc.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें