🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:25:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपाश्रय (पुंलिङ्ग)

"आश्रयहीन,निरवलंब,असहाय "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपाश्रयःअपाश्रयौअपाश्रयाः
द्वितीयाअपाश्रयम्अपाश्रयौअपाश्रयान्
तृतीयाअपाश्रयेणअपाश्रयाभ्याम्अपाश्रयैः
चतुर्थीअपाश्रयायअपाश्रयाभ्याम्अपाश्रयेभ्यः
पञ्चमीअपाश्रयात् / अपाश्रयाद्अपाश्रयाभ्याम्अपाश्रयेभ्यः
षष्ठीअपाश्रयस्यअपाश्रययोःअपाश्रयाणाम्
सप्तमीअपाश्रयेअपाश्रययोःअपाश्रयेषु
सम्बोधनहे अपाश्रयहे अपाश्रयौहे अपाश्रयाः

अर्थ: "आश्रयहीन,निरवलंब,असहाय "

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपाश्रय (नपुंसकलिङ्ग)

"आश्रयहीन,निरवलंब,असहाय "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपाश्रयम्अपाश्रयेअपाश्रयाणि
द्वितीयाअपाश्रयम्अपाश्रयेअपाश्रयाणि
तृतीयाअपाश्रयेणअपाश्रयाभ्याम्अपाश्रयैः
चतुर्थीअपाश्रयायअपाश्रयाभ्याम्अपाश्रयेभ्यः
पञ्चमीअपाश्रयात् / अपाश्रयाद्अपाश्रयाभ्याम्अपाश्रयेभ्यः
षष्ठीअपाश्रयस्यअपाश्रययोःअपाश्रयाणाम्
सप्तमीअपाश्रयेअपाश्रययोःअपाश्रयेषु
सम्बोधनहे अपाश्रयहे अपाश्रयेहे अपाश्रयाणि

अर्थ: "आश्रयहीन,निरवलंब,असहाय "

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें