🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:12:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपासन (नपुंसकलिङ्ग)

फेंक देना,रद्दी कर देना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपासनम्अपासनेअपासनानि
द्वितीयाअपासनम्अपासनेअपासनानि
तृतीयाअपासनेनअपासनाभ्याम्अपासनैः
चतुर्थीअपासनायअपासनाभ्याम्अपासनेभ्यः
पञ्चमीअपासनात् / अपासनाद्अपासनाभ्याम्अपासनेभ्यः
षष्ठीअपासनस्यअपासनयोःअपासनानाम्
सप्तमीअपासनेअपासनयोःअपासनेषु
सम्बोधनहे अपासनहे अपासनेहे अपासनानि

अर्थ: फेंक देना,रद्दी कर देना
संस्कृत: पर्याय: प्रमापण, निबर्हण, निकारण, विशारण, प्रवासन

📚 अमरकोश में:
• वध के और नाम (२.८.११३) — पर्याय: प्रवासन, परासन, निषूदन, निहिंसन, निर्वासन, संज्ञपन, निर्ग्रन्थन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें