🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:07:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अपिनद्ध (पुंलिङ्ग)

बन्द, ढ़का हुआ, गुप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपिनद्धःअपिनद्धौअपिनद्धाः
द्वितीयाअपिनद्धम्अपिनद्धौअपिनद्धान्
तृतीयाअपिनद्धेनअपिनद्धाभ्याम्अपिनद्धैः
चतुर्थीअपिनद्धायअपिनद्धाभ्याम्अपिनद्धेभ्यः
पञ्चमीअपिनद्धात् / अपिनद्धाद्अपिनद्धाभ्याम्अपिनद्धेभ्यः
षष्ठीअपिनद्धस्यअपिनद्धयोःअपिनद्धानाम्
सप्तमीअपिनद्धेअपिनद्धयोःअपिनद्धेषु
सम्बोधनहे अपिनद्धहे अपिनद्धौहे अपिनद्धाः

अर्थ: बन्द, ढ़का हुआ, गुप्त
संस्कृत: पर्याय: आमुक्त, प्रतिमुक्त, पिनद्ध

📚 अमरकोश में:
• (कवच) पहना हुआ (२.८.६५) — पर्याय: आमुक्त, प्रतिमुक्त, पिनद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अपिनद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

बन्द, ढ़का हुआ, गुप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअपिनद्धम्अपिनद्धेअपिनद्धानि
द्वितीयाअपिनद्धम्अपिनद्धेअपिनद्धानि
तृतीयाअपिनद्धेनअपिनद्धाभ्याम्अपिनद्धैः
चतुर्थीअपिनद्धायअपिनद्धाभ्याम्अपिनद्धेभ्यः
पञ्चमीअपिनद्धात् / अपिनद्धाद्अपिनद्धाभ्याम्अपिनद्धेभ्यः
षष्ठीअपिनद्धस्यअपिनद्धयोःअपिनद्धानाम्
सप्तमीअपिनद्धेअपिनद्धयोःअपिनद्धेषु
सम्बोधनहे अपिनद्धहे अपिनद्धेहे अपिनद्धानि

अर्थ: बन्द, ढ़का हुआ, गुप्त
संस्कृत: पर्याय: आमुक्त, प्रतिमुक्त, पिनद्ध

📚 अमरकोश में:
• (कवच) पहना हुआ (२.८.६५) — पर्याय: आमुक्त, प्रतिमुक्त, पिनद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें