🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:32:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रगुण (पुंलिङ्ग)

"विस्मित,व्याकुल "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रगुणःअप्रगुणौअप्रगुणाः
द्वितीयाअप्रगुणम्अप्रगुणौअप्रगुणान्
तृतीयाअप्रगुणेनअप्रगुणाभ्याम्अप्रगुणैः
चतुर्थीअप्रगुणायअप्रगुणाभ्याम्अप्रगुणेभ्यः
पञ्चमीअप्रगुणात् / अप्रगुणाद्अप्रगुणाभ्याम्अप्रगुणेभ्यः
षष्ठीअप्रगुणस्यअप्रगुणयोःअप्रगुणानाम्
सप्तमीअप्रगुणेअप्रगुणयोःअप्रगुणेषु
सम्बोधनहे अप्रगुणहे अप्रगुणौहे अप्रगुणाः

अर्थ: "विस्मित,व्याकुल "
संस्कृत: पर्याय: व्यस्त, आकुल, व्यग्र

📚 अमरकोश में:
• अस्त-व्यस्त (३.१.७१) — पर्याय: व्यस्त, आकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रगुण (नपुंसकलिङ्ग)

"विस्मित,व्याकुल "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रगुणम्अप्रगुणेअप्रगुणानि
द्वितीयाअप्रगुणम्अप्रगुणेअप्रगुणानि
तृतीयाअप्रगुणेनअप्रगुणाभ्याम्अप्रगुणैः
चतुर्थीअप्रगुणायअप्रगुणाभ्याम्अप्रगुणेभ्यः
पञ्चमीअप्रगुणात् / अप्रगुणाद्अप्रगुणाभ्याम्अप्रगुणेभ्यः
षष्ठीअप्रगुणस्यअप्रगुणयोःअप्रगुणानाम्
सप्तमीअप्रगुणेअप्रगुणयोःअप्रगुणेषु
सम्बोधनहे अप्रगुणहे अप्रगुणेहे अप्रगुणानि

अर्थ: "विस्मित,व्याकुल "
संस्कृत: पर्याय: व्यस्त, आकुल, व्यग्र

📚 अमरकोश में:
• अस्त-व्यस्त (३.१.७१) — पर्याय: व्यस्त, आकुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें