🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:55:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रजात (पुंलिङ्ग)

संतान रहित, जिसके कोई बच्चा या संतान न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रजातःअप्रजातौअप्रजाताः
द्वितीयाअप्रजातम्अप्रजातौअप्रजातान्
तृतीयाअप्रजातेनअप्रजाताभ्याम्अप्रजातैः
चतुर्थीअप्रजातायअप्रजाताभ्याम्अप्रजातेभ्यः
पञ्चमीअप्रजातात् / अप्रजाताद्अप्रजाताभ्याम्अप्रजातेभ्यः
षष्ठीअप्रजातस्यअप्रजातयोःअप्रजातानाम्
सप्तमीअप्रजातेअप्रजातयोःअप्रजातेषु
सम्बोधनहे अप्रजातहे अप्रजातौहे अप्रजाताः

अर्थ: संतान रहित, जिसके कोई बच्चा या संतान न हो

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रजात (नपुंसकलिङ्ग)

संतान रहित, जिसके कोई बच्चा या संतान न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रजातम्अप्रजातेअप्रजातानि
द्वितीयाअप्रजातम्अप्रजातेअप्रजातानि
तृतीयाअप्रजातेनअप्रजाताभ्याम्अप्रजातैः
चतुर्थीअप्रजातायअप्रजाताभ्याम्अप्रजातेभ्यः
पञ्चमीअप्रजातात् / अप्रजाताद्अप्रजाताभ्याम्अप्रजातेभ्यः
षष्ठीअप्रजातस्यअप्रजातयोःअप्रजातानाम्
सप्तमीअप्रजातेअप्रजातयोःअप्रजातेषु
सम्बोधनहे अप्रजातहे अप्रजातेहे अप्रजातानि

अर्थ: संतान रहित, जिसके कोई बच्चा या संतान न हो

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें