🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:11:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रज्ञ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रज्ञःअप्रज्ञौअप्रज्ञाः
द्वितीयाअप्रज्ञम्अप्रज्ञौअप्रज्ञान्
तृतीयाअप्रज्ञेनअप्रज्ञाभ्याम्अप्रज्ञैः
चतुर्थीअप्रज्ञायअप्रज्ञाभ्याम्अप्रज्ञेभ्यः
पञ्चमीअप्रज्ञात् / अप्रज्ञाद्अप्रज्ञाभ्याम्अप्रज्ञेभ्यः
षष्ठीअप्रज्ञस्यअप्रज्ञयोःअप्रज्ञानाम्
सप्तमीअप्रज्ञेअप्रज्ञयोःअप्रज्ञेषु
सम्बोधनहे अप्रज्ञहे अप्रज्ञौहे अप्रज्ञाः

अर्थ: —
English: not knowing, RāmatUp.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रज्ञ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रज्ञम्अप्रज्ञेअप्रज्ञानि
द्वितीयाअप्रज्ञम्अप्रज्ञेअप्रज्ञानि
तृतीयाअप्रज्ञेनअप्रज्ञाभ्याम्अप्रज्ञैः
चतुर्थीअप्रज्ञायअप्रज्ञाभ्याम्अप्रज्ञेभ्यः
पञ्चमीअप्रज्ञात् / अप्रज्ञाद्अप्रज्ञाभ्याम्अप्रज्ञेभ्यः
षष्ठीअप्रज्ञस्यअप्रज्ञयोःअप्रज्ञानाम्
सप्तमीअप्रज्ञेअप्रज्ञयोःअप्रज्ञेषु
सम्बोधनहे अप्रज्ञहे अप्रज्ञेहे अप्रज्ञानि

अर्थ: —
English: not knowing, RāmatUp.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें