🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:32:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रधान (पुंलिङ्ग)

"अधीन,गौण,घटिया"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रधानःअप्रधानौअप्रधानाः
द्वितीयाअप्रधानम्अप्रधानौअप्रधानान्
तृतीयाअप्रधानेनअप्रधानाभ्याम्अप्रधानैः
चतुर्थीअप्रधानायअप्रधानाभ्याम्अप्रधानेभ्यः
पञ्चमीअप्रधानात् / अप्रधानाद्अप्रधानाभ्याम्अप्रधानेभ्यः
षष्ठीअप्रधानस्यअप्रधानयोःअप्रधानानाम्
सप्तमीअप्रधानेअप्रधानयोःअप्रधानेषु
सम्बोधनहे अप्रधानहे अप्रधानौहे अप्रधानाः

अर्थ: "अधीन,गौण,घटिया"
संस्कृत: पर्याय: अप्राग्र्य, उपसर्जन

📚 अमरकोश में:
• गौण (अप्रधान) (३.१.५९) — पर्याय: अप्राग्र्य, उपसर्जन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रधान (नपुंसकलिङ्ग)

"अधीन,गौण,घटिया"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रधानम्अप्रधानेअप्रधानानि
द्वितीयाअप्रधानम्अप्रधानेअप्रधानानि
तृतीयाअप्रधानेनअप्रधानाभ्याम्अप्रधानैः
चतुर्थीअप्रधानायअप्रधानाभ्याम्अप्रधानेभ्यः
पञ्चमीअप्रधानात् / अप्रधानाद्अप्रधानाभ्याम्अप्रधानेभ्यः
षष्ठीअप्रधानस्यअप्रधानयोःअप्रधानानाम्
सप्तमीअप्रधानेअप्रधानयोःअप्रधानेषु
सम्बोधनहे अप्रधानहे अप्रधानेहे अप्रधानानि

अर्थ: "अधीन,गौण,घटिया"
संस्कृत: पर्याय: अप्राग्र्य, उपसर्जन

📚 अमरकोश में:
• गौण (अप्रधान) (३.१.५९) — पर्याय: अप्राग्र्य, उपसर्जन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें