🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:59:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रभु (पुंलिङ्ग)

"शक्तिहीन,अशक्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रभुःअप्रभूअप्रभवः
द्वितीयाअप्रभुम्अप्रभूअप्रभून्
तृतीयाअप्रभुणाअप्रभुभ्याम्अप्रभुभिः
चतुर्थीअप्रभवेअप्रभुभ्याम्अप्रभुभ्यः
पञ्चमीअप्रभोःअप्रभुभ्याम्अप्रभुभ्यः
षष्ठीअप्रभोःअप्रभ्वोःअप्रभूणाम्
सप्तमीअप्रभौअप्रभ्वोःअप्रभुषु
सम्बोधनहे अप्रभोहे अप्रभूहे अप्रभवः

अर्थ: "शक्तिहीन,अशक्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रभु (स्त्रीलिङ्ग)

"शक्तिहीन,अशक्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रभुःअप्रभूअप्रभवः
द्वितीयाअप्रभुम्अप्रभूअप्रभूः
तृतीयाअप्रभ्वाअप्रभुभ्याम्अप्रभुभिः
चतुर्थीअप्रभवे / अप्रभ्वैअप्रभुभ्याम्अप्रभुभ्यः
पञ्चमीअप्रभोः / अप्रभ्वाःअप्रभुभ्याम्अप्रभुभ्यः
षष्ठीअप्रभोः / अप्रभ्वाःअप्रभ्वोःअप्रभूणाम्
सप्तमीअप्रभौ / अप्रभ्वाम्अप्रभ्वोःअप्रभुषु
सम्बोधनहे अप्रभोहे अप्रभूहे अप्रभवः

अर्थ: "शक्तिहीन,अशक्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रभु (नपुंसकलिङ्ग)

"शक्तिहीन,अशक्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रभुअप्रभुणीअप्रभूणि
द्वितीयाअप्रभुअप्रभुणीअप्रभूणि
तृतीयाअप्रभुणाअप्रभुभ्याम्अप्रभुभिः
चतुर्थीअप्रभुणे / अप्रभवेअप्रभुभ्याम्अप्रभुभ्यः
पञ्चमीअप्रभुणः / अप्रभोःअप्रभुभ्याम्अप्रभुभ्यः
षष्ठीअप्रभुणः / अप्रभोःअप्रभुणोः / अप्रभ्वोःअप्रभूणाम्
सप्तमीअप्रभुणि / अप्रभौअप्रभुणोः / अप्रभ्वोःअप्रभुषु
सम्बोधनहे अप्रभु / हे अप्रभोहे अप्रभुणीहे अप्रभूणि

अर्थ: "शक्तिहीन,अशक्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें