🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:49:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रभूत (पुंलिङ्ग)

अप्रभु ("असमर्थ, अयोग्य) + उत (बुना हुआ, सीया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रभूतःअप्रभूतौअप्रभूताः
द्वितीयाअप्रभूतम्अप्रभूतौअप्रभूतान्
तृतीयाअप्रभूतेनअप्रभूताभ्याम्अप्रभूतैः
चतुर्थीअप्रभूतायअप्रभूताभ्याम्अप्रभूतेभ्यः
पञ्चमीअप्रभूतात् / अप्रभूताद्अप्रभूताभ्याम्अप्रभूतेभ्यः
षष्ठीअप्रभूतस्यअप्रभूतयोःअप्रभूतानाम्
सप्तमीअप्रभूतेअप्रभूतयोःअप्रभूतेषु
सम्बोधनहे अप्रभूतहे अप्रभूतौहे अप्रभूताः

अर्थ: अप्रभु ("असमर्थ, अयोग्य) + उत (बुना हुआ, सीया हुआ)
English: insufficient, inadequate.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रभूत (नपुंसकलिङ्ग)

अप्रभु ("असमर्थ, अयोग्य) + उत (बुना हुआ, सीया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रभूतम्अप्रभूतेअप्रभूतानि
द्वितीयाअप्रभूतम्अप्रभूतेअप्रभूतानि
तृतीयाअप्रभूतेनअप्रभूताभ्याम्अप्रभूतैः
चतुर्थीअप्रभूतायअप्रभूताभ्याम्अप्रभूतेभ्यः
पञ्चमीअप्रभूतात् / अप्रभूताद्अप्रभूताभ्याम्अप्रभूतेभ्यः
षष्ठीअप्रभूतस्यअप्रभूतयोःअप्रभूतानाम्
सप्तमीअप्रभूतेअप्रभूतयोःअप्रभूतेषु
सम्बोधनहे अप्रभूतहे अप्रभूतेहे अप्रभूतानि

अर्थ: अप्रभु ("असमर्थ, अयोग्य) + उत (बुना हुआ, सीया हुआ)
English: insufficient, inadequate.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें