🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:22:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अप्रहत (पुंलिङ्ग)

- जिसे चोट न लगी हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रहतःअप्रहतौअप्रहताः
द्वितीयाअप्रहतम्अप्रहतौअप्रहतान्
तृतीयाअप्रहतेनअप्रहताभ्याम्अप्रहतैः
चतुर्थीअप्रहतायअप्रहताभ्याम्अप्रहतेभ्यः
पञ्चमीअप्रहतात् / अप्रहताद्अप्रहताभ्याम्अप्रहतेभ्यः
षष्ठीअप्रहतस्यअप्रहतयोःअप्रहतानाम्
सप्तमीअप्रहतेअप्रहतयोःअप्रहतेषु
सम्बोधनहे अप्रहतहे अप्रहतौहे अप्रहताः

अर्थ: - जिसे चोट न लगी हो
संस्कृत: पर्याय: खिल

📚 अमरकोश में:
• बिना जोती भूमि (२.१.६) — पर्याय: खिल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अप्रहत (नपुंसकलिङ्ग)

- जिसे चोट न लगी हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअप्रहतम्अप्रहतेअप्रहतानि
द्वितीयाअप्रहतम्अप्रहतेअप्रहतानि
तृतीयाअप्रहतेनअप्रहताभ्याम्अप्रहतैः
चतुर्थीअप्रहतायअप्रहताभ्याम्अप्रहतेभ्यः
पञ्चमीअप्रहतात् / अप्रहताद्अप्रहताभ्याम्अप्रहतेभ्यः
षष्ठीअप्रहतस्यअप्रहतयोःअप्रहतानाम्
सप्तमीअप्रहतेअप्रहतयोःअप्रहतेषु
सम्बोधनहे अप्रहतहे अप्रहतेहे अप्रहतानि

अर्थ: - जिसे चोट न लगी हो
संस्कृत: पर्याय: खिल

📚 अमरकोश में:
• बिना जोती भूमि (२.१.६) — पर्याय: खिल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें