🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:15:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अफल्गु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअफल्गुःअफल्गूअफल्गवः
द्वितीयाअफल्गुम्अफल्गूअफल्गून्
तृतीयाअफल्गुनाअफल्गुभ्याम्अफल्गुभिः
चतुर्थीअफल्गवेअफल्गुभ्याम्अफल्गुभ्यः
पञ्चमीअफल्गोःअफल्गुभ्याम्अफल्गुभ्यः
षष्ठीअफल्गोःअफल्ग्वोःअफल्गूनाम्
सप्तमीअफल्गौअफल्ग्वोःअफल्गुषु
सम्बोधनहे अफल्गोहे अफल्गूहे अफल्गवः

अर्थ: —
English: not vain, productive, profitable, Śiś. iii, 76.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अफल्गु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअफल्गुअफल्गुनीअफल्गूनि
द्वितीयाअफल्गुअफल्गुनीअफल्गूनि
तृतीयाअफल्गुनाअफल्गुभ्याम्अफल्गुभिः
चतुर्थीअफल्गुनेअफल्गुभ्याम्अफल्गुभ्यः
पञ्चमीअफल्गुनःअफल्गुभ्याम्अफल्गुभ्यः
षष्ठीअफल्गुनःअफल्गुनोःअफल्गूनाम्
सप्तमीअफल्गुनिअफल्गुनोःअफल्गुषु
सम्बोधनहे अफल्गु / हे अफल्गोहे अफल्गुनीहे अफल्गूनि

अर्थ: —
English: not vain, productive, profitable, Śiś. iii, 76.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें