🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:24:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अबद्ध (पुंलिङ्ग)

"स्वच्छन्द, न बंधा हुआ, बेरोक "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअबद्धःअबद्धौअबद्धाः
द्वितीयाअबद्धम्अबद्धौअबद्धान्
तृतीयाअबद्धेनअबद्धाभ्याम्अबद्धैः
चतुर्थीअबद्धायअबद्धाभ्याम्अबद्धेभ्यः
पञ्चमीअबद्धात् / अबद्धाद्अबद्धाभ्याम्अबद्धेभ्यः
षष्ठीअबद्धस्यअबद्धयोःअबद्धानाम्
सप्तमीअबद्धेअबद्धयोःअबद्धेषु
सम्बोधनहे अबद्धहे अबद्धौहे अबद्धाः

अर्थ: "स्वच्छन्द, न बंधा हुआ, बेरोक "
संस्कृत: पर्याय: विप्रलाप, विरोधोक्ति, अनर्थक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अबद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

"स्वच्छन्द, न बंधा हुआ, बेरोक "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअबद्धम्अबद्धेअबद्धानि
द्वितीयाअबद्धम्अबद्धेअबद्धानि
तृतीयाअबद्धेनअबद्धाभ्याम्अबद्धैः
चतुर्थीअबद्धायअबद्धाभ्याम्अबद्धेभ्यः
पञ्चमीअबद्धात् / अबद्धाद्अबद्धाभ्याम्अबद्धेभ्यः
षष्ठीअबद्धस्यअबद्धयोःअबद्धानाम्
सप्तमीअबद्धेअबद्धयोःअबद्धेषु
सम्बोधनहे अबद्धहे अबद्धेहे अबद्धानि

अर्थ: "स्वच्छन्द, न बंधा हुआ, बेरोक "
संस्कृत: पर्याय: विप्रलाप, विरोधोक्ति, अनर्थक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें