🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:25:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अब्धिज (पुंलिङ्ग)

चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअब्धिजःअब्धिजौअब्धिजाः
द्वितीयाअब्धिजम्अब्धिजौअब्धिजान्
तृतीयाअब्धिजेनअब्धिजाभ्याम्अब्धिजैः
चतुर्थीअब्धिजायअब्धिजाभ्याम्अब्धिजेभ्यः
पञ्चमीअब्धिजात् / अब्धिजाद्अब्धिजाभ्याम्अब्धिजेभ्यः
षष्ठीअब्धिजस्यअब्धिजयोःअब्धिजानाम्
सप्तमीअब्धिजेअब्धिजयोःअब्धिजेषु
सम्बोधनहे अब्धिजहे अब्धिजौहे अब्धिजाः

अर्थ: चन्द्रमा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अब्धिज (नपुंसकलिङ्ग)

चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअब्धिजम्अब्धिजेअब्धिजानि
द्वितीयाअब्धिजम्अब्धिजेअब्धिजानि
तृतीयाअब्धिजेनअब्धिजाभ्याम्अब्धिजैः
चतुर्थीअब्धिजायअब्धिजाभ्याम्अब्धिजेभ्यः
पञ्चमीअब्धिजात् / अब्धिजाद्अब्धिजाभ्याम्अब्धिजेभ्यः
षष्ठीअब्धिजस्यअब्धिजयोःअब्धिजानाम्
सप्तमीअब्धिजेअब्धिजयोःअब्धिजेषु
सम्बोधनहे अब्धिजहे अब्धिजेहे अब्धिजानि

अर्थ: चन्द्रमा
English: born in the ocean

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें