🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:01:50 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभयसनि (पुंलिङ्ग)

अभय ("निर्भय, सुरक्षित) + सनि (पू्जा, सेवा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभयसनिःअभयसनीअभयसनयः
द्वितीयाअभयसनिम्अभयसनीअभयसनीन्
तृतीयाअभयसनिनाअभयसनिभ्याम्अभयसनिभिः
चतुर्थीअभयसनयेअभयसनिभ्याम्अभयसनिभ्यः
पञ्चमीअभयसनेःअभयसनिभ्याम्अभयसनिभ्यः
षष्ठीअभयसनेःअभयसन्योःअभयसनीनाम्
सप्तमीअभयसनौअभयसन्योःअभयसनिषु
सम्बोधनहे अभयसनेहे अभयसनीहे अभयसनयः

अर्थ: अभय ("निर्भय, सुरक्षित) + सनि (पू्जा, सेवा)
English: giving safety, VS. xix, 48.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अभयसनि (नपुंसकलिङ्ग)

अभय ("निर्भय, सुरक्षित) + सनि (पू्जा, सेवा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभयसनिअभयसनिनीअभयसनीनि
द्वितीयाअभयसनिअभयसनिनीअभयसनीनि
तृतीयाअभयसनिनाअभयसनिभ्याम्अभयसनिभिः
चतुर्थीअभयसनिने / अभयसनयेअभयसनिभ्याम्अभयसनिभ्यः
पञ्चमीअभयसनिनः / अभयसनेःअभयसनिभ्याम्अभयसनिभ्यः
षष्ठीअभयसनिनः / अभयसनेःअभयसनिनोः / अभयसन्योःअभयसनीनाम्
सप्तमीअभयसनिनि / अभयसनौअभयसनिनोः / अभयसन्योःअभयसनिषु
सम्बोधनहे अभयसनि / हे अभयसनेहे अभयसनिनीहे अभयसनीनि

अर्थ: अभय ("निर्भय, सुरक्षित) + सनि (पू्जा, सेवा)
English: giving safety, VS. xix, 48.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें