🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:40:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभावयितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभावयिताअभावयितारौअभावयितारः
द्वितीयाअभावयितारम्अभावयितारौअभावयितॄन्
तृतीयाअभावयित्राअभावयितृभ्याम्अभावयितृभिः
चतुर्थीअभावयित्रेअभावयितृभ्याम्अभावयितृभ्यः
पञ्चमीअभावयितुःअभावयितृभ्याम्अभावयितृभ्यः
षष्ठीअभावयितुःअभावयित्रोःअभावयितॄणाम्
सप्तमीअभावयितरिअभावयित्रोःअभावयितृषु
सम्बोधनहे अभावयितःहे अभावयितारौहे अभावयितारः

अर्थ: —
English: not perceiving, not inferring, not comprehending.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अभावयितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभावयितृअभावयितृणीअभावयितॄणि
द्वितीयाअभावयितृअभावयितृणीअभावयितॄणि
तृतीयाअभावयितृणा / अभावयित्राअभावयितृभ्याम्अभावयितृभिः
चतुर्थीअभावयितृणे / अभावयित्रेअभावयितृभ्याम्अभावयितृभ्यः
पञ्चमीअभावयितृणः / अभावयितुःअभावयितृभ्याम्अभावयितृभ्यः
षष्ठीअभावयितृणः / अभावयितुःअभावयितृणोः / अभावयित्रोःअभावयितॄणाम्
सप्तमीअभावयितृणि / अभावयितरिअभावयितृणोः / अभावयित्रोःअभावयितृषु
सम्बोधनहे अभावयितृ / हे अभावयितःहे अभावयितृणीहे अभावयितॄणि

अर्थ: —
English: not perceiving, not inferring, not comprehending.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬