🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:57:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभिहार्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभिहार्यःअभिहार्यौअभिहार्याः
द्वितीयाअभिहार्यम्अभिहार्यौअभिहार्यान्
तृतीयाअभिहार्येणअभिहार्याभ्याम्अभिहार्यैः
चतुर्थीअभिहार्यायअभिहार्याभ्याम्अभिहार्येभ्यः
पञ्चमीअभिहार्यात् / अभिहार्याद्अभिहार्याभ्याम्अभिहार्येभ्यः
षष्ठीअभिहार्यस्यअभिहार्ययोःअभिहार्याणाम्
सप्तमीअभिहार्येअभिहार्ययोःअभिहार्येषु
सम्बोधनहे अभिहार्यहे अभिहार्यौहे अभिहार्याः

अर्थ: —
English: = अभि-हरणीय.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अभिहार्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभिहार्यम्अभिहार्येअभिहार्याणि
द्वितीयाअभिहार्यम्अभिहार्येअभिहार्याणि
तृतीयाअभिहार्येणअभिहार्याभ्याम्अभिहार्यैः
चतुर्थीअभिहार्यायअभिहार्याभ्याम्अभिहार्येभ्यः
पञ्चमीअभिहार्यात् / अभिहार्याद्अभिहार्याभ्याम्अभिहार्येभ्यः
षष्ठीअभिहार्यस्यअभिहार्ययोःअभिहार्याणाम्
सप्तमीअभिहार्येअभिहार्ययोःअभिहार्येषु
सम्बोधनहे अभिहार्यहे अभिहार्येहे अभिहार्याणि

अर्थ: —
English: = अभि-हरणीय.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें