🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:33:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभीद्ध (पुंलिङ्ग)

अभी (निर्भय, निडर) + इद्ध (जला हुआ, प्रकाशित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभीद्धःअभीद्धौअभीद्धाः
द्वितीयाअभीद्धम्अभीद्धौअभीद्धान्
तृतीयाअभीद्धेनअभीद्धाभ्याम्अभीद्धैः
चतुर्थीअभीद्धायअभीद्धाभ्याम्अभीद्धेभ्यः
पञ्चमीअभीद्धात् / अभीद्धाद्अभीद्धाभ्याम्अभीद्धेभ्यः
षष्ठीअभीद्धस्यअभीद्धयोःअभीद्धानाम्
सप्तमीअभीद्धेअभीद्धयोःअभीद्धेषु
सम्बोधनहे अभीद्धहे अभीद्धौहे अभीद्धाः

अर्थ: अभी (निर्भय, निडर) + इद्ध (जला हुआ, प्रकाशित)
English: inflamed, RV. i, 164, 26 and x, 190, 1; VS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अभीद्ध (नपुंसकलिङ्ग)

अभी (निर्भय, निडर) + इद्ध (जला हुआ, प्रकाशित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभीद्धम्अभीद्धेअभीद्धानि
द्वितीयाअभीद्धम्अभीद्धेअभीद्धानि
तृतीयाअभीद्धेनअभीद्धाभ्याम्अभीद्धैः
चतुर्थीअभीद्धायअभीद्धाभ्याम्अभीद्धेभ्यः
पञ्चमीअभीद्धात् / अभीद्धाद्अभीद्धाभ्याम्अभीद्धेभ्यः
षष्ठीअभीद्धस्यअभीद्धयोःअभीद्धानाम्
सप्तमीअभीद्धेअभीद्धयोःअभीद्धेषु
सम्बोधनहे अभीद्धहे अभीद्धेहे अभीद्धानि

अर्थ: अभी (निर्भय, निडर) + इद्ध (जला हुआ, प्रकाशित)
English: inflamed, RV. i, 164, 26 and x, 190, 1; VS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें