🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:57:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभोज्य (पुंलिङ्ग)

"खाने के अयोग्य,भोजन के लिये निषिद्ध,अपवित्र"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभोज्यःअभोज्यौअभोज्याः
द्वितीयाअभोज्यम्अभोज्यौअभोज्यान्
तृतीयाअभोज्येनअभोज्याभ्याम्अभोज्यैः
चतुर्थीअभोज्यायअभोज्याभ्याम्अभोज्येभ्यः
पञ्चमीअभोज्यात् / अभोज्याद्अभोज्याभ्याम्अभोज्येभ्यः
षष्ठीअभोज्यस्यअभोज्ययोःअभोज्यानाम्
सप्तमीअभोज्येअभोज्ययोःअभोज्येषु
सम्बोधनहे अभोज्यहे अभोज्यौहे अभोज्याः

अर्थ: "खाने के अयोग्य,भोजन के लिये निषिद्ध,अपवित्र"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अभोज्य (नपुंसकलिङ्ग)

"खाने के अयोग्य,भोजन के लिये निषिद्ध,अपवित्र"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभोज्यम्अभोज्येअभोज्यानि
द्वितीयाअभोज्यम्अभोज्येअभोज्यानि
तृतीयाअभोज्येनअभोज्याभ्याम्अभोज्यैः
चतुर्थीअभोज्यायअभोज्याभ्याम्अभोज्येभ्यः
पञ्चमीअभोज्यात् / अभोज्याद्अभोज्याभ्याम्अभोज्येभ्यः
षष्ठीअभोज्यस्यअभोज्ययोःअभोज्यानाम्
सप्तमीअभोज्येअभोज्ययोःअभोज्येषु
सम्बोधनहे अभोज्यहे अभोज्येहे अभोज्यानि

अर्थ: "खाने के अयोग्य,भोजन के लिये निषिद्ध,अपवित्र"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें