🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:55:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभ्यादान (नपुंसकलिङ्ग)

उपक्रम,प्रारम्भ, सूत्रपात करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभ्यादानम्अभ्यादानेअभ्यादानानि
द्वितीयाअभ्यादानम्अभ्यादानेअभ्यादानानि
तृतीयाअभ्यादानेनअभ्यादानाभ्याम्अभ्यादानैः
चतुर्थीअभ्यादानायअभ्यादानाभ्याम्अभ्यादानेभ्यः
पञ्चमीअभ्यादानात् / अभ्यादानाद्अभ्यादानाभ्याम्अभ्यादानेभ्यः
षष्ठीअभ्यादानस्यअभ्यादानयोःअभ्यादानानाम्
सप्तमीअभ्यादानेअभ्यादानयोःअभ्यादानेषु
सम्बोधनहे अभ्यादानहे अभ्यादानेहे अभ्यादानानि

अर्थ: उपक्रम,प्रारम्भ, सूत्रपात करना
संस्कृत: पर्याय: प्रक्रम, उपक्रम, उद्धात, आरम्भ, क्रिया

📚 अमरकोश में:
• आरम्भ (३.२.२६) — पर्याय: प्रक्रम, उपक्रम, उद्धात, आरम्भ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें