🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:19:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अभ्र्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभ्र्यःअभ्र्यौअभ्र्याः
द्वितीयाअभ्र्यम्अभ्र्यौअभ्र्यान्
तृतीयाअभ्र्येणअभ्र्याभ्याम्अभ्र्यैः
चतुर्थीअभ्र्यायअभ्र्याभ्याम्अभ्र्येभ्यः
पञ्चमीअभ्र्यात् / अभ्र्याद्अभ्र्याभ्याम्अभ्र्येभ्यः
षष्ठीअभ्र्यस्यअभ्र्ययोःअभ्र्याणाम्
सप्तमीअभ्र्येअभ्र्ययोःअभ्र्येषु
सम्बोधनहे अभ्र्यहे अभ्र्यौहे अभ्र्याः

अर्थ: —
English: ‘clothed only by the air’ or, ‘having the clouds for shelter’ (cf. अभ्रावकाशिक), a naked ascetic, (g. शाखादि q

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अभ्र्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअभ्र्यम्अभ्र्येअभ्र्याणि
द्वितीयाअभ्र्यम्अभ्र्येअभ्र्याणि
तृतीयाअभ्र्येणअभ्र्याभ्याम्अभ्र्यैः
चतुर्थीअभ्र्यायअभ्र्याभ्याम्अभ्र्येभ्यः
पञ्चमीअभ्र्यात् / अभ्र्याद्अभ्र्याभ्याम्अभ्र्येभ्यः
षष्ठीअभ्र्यस्यअभ्र्ययोःअभ्र्याणाम्
सप्तमीअभ्र्येअभ्र्ययोःअभ्र्येषु
सम्बोधनहे अभ्र्यहे अभ्र्येहे अभ्र्याणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें