🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:46:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमन्तु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमन्तुःअमन्तूअमन्तवः
द्वितीयाअमन्तुम्अमन्तूअमन्तून्
तृतीयाअमन्तुनाअमन्तुभ्याम्अमन्तुभिः
चतुर्थीअमन्तवेअमन्तुभ्याम्अमन्तुभ्यः
पञ्चमीअमन्तोःअमन्तुभ्याम्अमन्तुभ्यः
षष्ठीअमन्तोःअमन्त्वोःअमन्तूनाम्
सप्तमीअमन्तौअमन्त्वोःअमन्तुषु
सम्बोधनहे अमन्तोहे अमन्तूहे अमन्तवः

अर्थ: —
English: silly, ignorant, RV. x, 22, 8 and 125, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमन्तु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमन्तुअमन्तुनीअमन्तूनि
द्वितीयाअमन्तुअमन्तुनीअमन्तूनि
तृतीयाअमन्तुनाअमन्तुभ्याम्अमन्तुभिः
चतुर्थीअमन्तुने / अमन्तवेअमन्तुभ्याम्अमन्तुभ्यः
पञ्चमीअमन्तुनः / अमन्तोःअमन्तुभ्याम्अमन्तुभ्यः
षष्ठीअमन्तुनः / अमन्तोःअमन्तुनोः / अमन्त्वोःअमन्तूनाम्
सप्तमीअमन्तुनि / अमन्तौअमन्तुनोः / अमन्त्वोःअमन्तुषु
सम्बोधनहे अमन्तु / हे अमन्तोहे अमन्तुनीहे अमन्तूनि

अर्थ: —
English: silly, ignorant, RV. x, 22, 8 and 125, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें