🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:24:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमर्ष (पुंलिङ्ग)

- असहनशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमर्षःअमर्षौअमर्षाः
द्वितीयाअमर्षम्अमर्षौअमर्षान्
तृतीयाअमर्षेणअमर्षाभ्याम्अमर्षैः
चतुर्थीअमर्षायअमर्षाभ्याम्अमर्षेभ्यः
पञ्चमीअमर्षात् / अमर्षाद्अमर्षाभ्याम्अमर्षेभ्यः
षष्ठीअमर्षस्यअमर्षयोःअमर्षाणाम्
सप्तमीअमर्षेअमर्षयोःअमर्षेषु
सम्बोधनहे अमर्षहे अमर्षौहे अमर्षाः

अर्थ: - असहनशील
संस्कृत: पर्याय: कोप, क्रोध, रोष, प्रतिघ, रुट्

📚 अमरकोश में:
• क्रोध के नाम (१.७.२७) — पर्याय: कोप, क्रोध, रोष, प्रतिघ, रुष्, क्रुध्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमर्ष (नपुंसकलिङ्ग)

- असहनशील

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमर्षम्अमर्षेअमर्षाणि
द्वितीयाअमर्षम्अमर्षेअमर्षाणि
तृतीयाअमर्षेणअमर्षाभ्याम्अमर्षैः
चतुर्थीअमर्षायअमर्षाभ्याम्अमर्षेभ्यः
पञ्चमीअमर्षात् / अमर्षाद्अमर्षाभ्याम्अमर्षेभ्यः
षष्ठीअमर्षस्यअमर्षयोःअमर्षाणाम्
सप्तमीअमर्षेअमर्षयोःअमर्षेषु
सम्बोधनहे अमर्षहे अमर्षेहे अमर्षाणि

अर्थ: - असहनशील
संस्कृत: पर्याय: कोप, क्रोध, रोष, प्रतिघ, रुट्

📚 अमरकोश में:
• क्रोध के नाम (१.७.२७) — पर्याय: कोप, क्रोध, रोष, प्रतिघ, रुष्, क्रुध्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें