🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:12:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमर्षित (पुंलिङ्ग)

. ,न.ब . , न.त . " - "धैर्यहीन, असहनशील,क्षमा न करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमर्षितःअमर्षितौअमर्षिताः
द्वितीयाअमर्षितम्अमर्षितौअमर्षितान्
तृतीयाअमर्षितेनअमर्षिताभ्याम्अमर्षितैः
चतुर्थीअमर्षितायअमर्षिताभ्याम्अमर्षितेभ्यः
पञ्चमीअमर्षितात् / अमर्षिताद्अमर्षिताभ्याम्अमर्षितेभ्यः
षष्ठीअमर्षितस्यअमर्षितयोःअमर्षितानाम्
सप्तमीअमर्षितेअमर्षितयोःअमर्षितेषु
सम्बोधनहे अमर्षितहे अमर्षितौहे अमर्षिताः

अर्थ: . ,न.ब . , न.त . " - "धैर्यहीन, असहनशील,क्षमा न करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमर्षित (नपुंसकलिङ्ग)

. ,न.ब . , न.त . " - "धैर्यहीन, असहनशील,क्षमा न करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमर्षितम्अमर्षितेअमर्षितानि
द्वितीयाअमर्षितम्अमर्षितेअमर्षितानि
तृतीयाअमर्षितेनअमर्षिताभ्याम्अमर्षितैः
चतुर्थीअमर्षितायअमर्षिताभ्याम्अमर्षितेभ्यः
पञ्चमीअमर्षितात् / अमर्षिताद्अमर्षिताभ्याम्अमर्षितेभ्यः
षष्ठीअमर्षितस्यअमर्षितयोःअमर्षितानाम्
सप्तमीअमर्षितेअमर्षितयोःअमर्षितेषु
सम्बोधनहे अमर्षितहे अमर्षितेहे अमर्षितानि

अर्थ: . ,न.ब . , न.त . " - "धैर्यहीन, असहनशील,क्षमा न करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬