🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:31:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमलरत्न (नपुंसकलिङ्ग)

स्फटिक पत्थर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमलरत्नम्अमलरत्नेअमलरत्नानि
द्वितीयाअमलरत्नम्अमलरत्नेअमलरत्नानि
तृतीयाअमलरत्नेनअमलरत्नाभ्याम्अमलरत्नैः
चतुर्थीअमलरत्नायअमलरत्नाभ्याम्अमलरत्नेभ्यः
पञ्चमीअमलरत्नात् / अमलरत्नाद्अमलरत्नाभ्याम्अमलरत्नेभ्यः
षष्ठीअमलरत्नस्यअमलरत्नयोःअमलरत्नानाम्
सप्तमीअमलरत्नेअमलरत्नयोःअमलरत्नेषु
सम्बोधनहे अमलरत्नहे अमलरत्नेहे अमलरत्नानि

अर्थ: स्फटिक पत्थर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमलरत्न (पुंलिङ्ग)

स्फटिक पत्थर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमलरत्नःअमलरत्नौअमलरत्नाः
द्वितीयाअमलरत्नम्अमलरत्नौअमलरत्नान्
तृतीयाअमलरत्नेनअमलरत्नाभ्याम्अमलरत्नैः
चतुर्थीअमलरत्नायअमलरत्नाभ्याम्अमलरत्नेभ्यः
पञ्चमीअमलरत्नात् / अमलरत्नाद्अमलरत्नाभ्याम्अमलरत्नेभ्यः
षष्ठीअमलरत्नस्यअमलरत्नयोःअमलरत्नानाम्
सप्तमीअमलरत्नेअमलरत्नयोःअमलरत्नेषु
सम्बोधनहे अमलरत्नहे अमलरत्नौहे अमलरत्नाः

अर्थ: स्फटिक पत्थर
English: or अ-मल—रत्न, n. (cf. अमर-रत्न) crystal, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें