🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:41:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमितमति (पुंलिङ्ग)

अमित ("जो मापा न गया हो, असीम) + मति (सोचना, विचार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमितमतिःअमितमतीअमितमतयः
द्वितीयाअमितमतिम्अमितमतीअमितमतीन्
तृतीयाअमितमतिनाअमितमतिभ्याम्अमितमतिभिः
चतुर्थीअमितमतयेअमितमतिभ्याम्अमितमतिभ्यः
पञ्चमीअमितमतेःअमितमतिभ्याम्अमितमतिभ्यः
षष्ठीअमितमतेःअमितमत्योःअमितमतीनाम्
सप्तमीअमितमतौअमितमत्योःअमितमतिषु
सम्बोधनहे अमितमतेहे अमितमतीहे अमितमतयः

अर्थ: अमित ("जो मापा न गया हो, असीम) + मति (सोचना, विचार)
English: of unbounded wisdom, Bcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमितमति (नपुंसकलिङ्ग)

अमित ("जो मापा न गया हो, असीम) + मति (सोचना, विचार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमितमतिअमितमतिनीअमितमतीनि
द्वितीयाअमितमतिअमितमतिनीअमितमतीनि
तृतीयाअमितमतिनाअमितमतिभ्याम्अमितमतिभिः
चतुर्थीअमितमतिने / अमितमतयेअमितमतिभ्याम्अमितमतिभ्यः
पञ्चमीअमितमतिनः / अमितमतेःअमितमतिभ्याम्अमितमतिभ्यः
षष्ठीअमितमतिनः / अमितमतेःअमितमतिनोः / अमितमत्योःअमितमतीनाम्
सप्तमीअमितमतिनि / अमितमतौअमितमतिनोः / अमितमत्योःअमितमतिषु
सम्बोधनहे अमितमति / हे अमितमतेहे अमितमतिनीहे अमितमतीनि

अर्थ: अमित ("जो मापा न गया हो, असीम) + मति (सोचना, विचार)
English: of unbounded wisdom, Bcar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें