🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:53:05 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमूर्ति (पुंलिङ्ग)

"आकरहीन, रूप रहित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमूर्तिःअमूर्तीअमूर्तयः
द्वितीयाअमूर्तिम्अमूर्तीअमूर्तीन्
तृतीयाअमूर्तिनाअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभिः
चतुर्थीअमूर्तयेअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभ्यः
पञ्चमीअमूर्तेःअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभ्यः
षष्ठीअमूर्तेःअमूर्त्योःअमूर्तीनाम्
सप्तमीअमूर्तौअमूर्त्योःअमूर्तिषु
सम्बोधनहे अमूर्तेहे अमूर्तीहे अमूर्तयः

अर्थ: "आकरहीन, रूप रहित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमूर्ति (स्त्रीलिङ्ग)

"आकरहीन, रूप रहित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमूर्तिःअमूर्तीअमूर्तयः
द्वितीयाअमूर्तिम्अमूर्तीअमूर्तीः
तृतीयाअमूर्त्याअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभिः
चतुर्थीअमूर्तये / अमूर्त्यैअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभ्यः
पञ्चमीअमूर्तेः / अमूर्त्याःअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभ्यः
षष्ठीअमूर्तेः / अमूर्त्याःअमूर्त्योःअमूर्तीनाम्
सप्तमीअमूर्तौ / अमूर्त्याम्अमूर्त्योःअमूर्तिषु
सम्बोधनहे अमूर्तेहे अमूर्तीहे अमूर्तयः

अर्थ: "आकरहीन, रूप रहित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमूर्ति (नपुंसकलिङ्ग)

"आकरहीन, रूप रहित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमूर्तिअमूर्तिनीअमूर्तीनि
द्वितीयाअमूर्तिअमूर्तिनीअमूर्तीनि
तृतीयाअमूर्तिनाअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभिः
चतुर्थीअमूर्तिने / अमूर्तयेअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभ्यः
पञ्चमीअमूर्तिनः / अमूर्तेःअमूर्तिभ्याम्अमूर्तिभ्यः
षष्ठीअमूर्तिनः / अमूर्तेःअमूर्तिनोः / अमूर्त्योःअमूर्तीनाम्
सप्तमीअमूर्तिनि / अमूर्तौअमूर्तिनोः / अमूर्त्योःअमूर्तिषु
सम्बोधनहे अमूर्ति / हे अमूर्तेहे अमूर्तिनीहे अमूर्तीनि

अर्थ: "आकरहीन, रूप रहित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें