🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:16:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमृतासु (पुंलिङ्ग)

अमृत (देव, अमर) + असु (सश्वास, प्राण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमृतासुःअमृतासूअमृतासवः
द्वितीयाअमृतासुम्अमृतासूअमृतासून्
तृतीयाअमृतासुनाअमृतासुभ्याम्अमृतासुभिः
चतुर्थीअमृतासवेअमृतासुभ्याम्अमृतासुभ्यः
पञ्चमीअमृतासोःअमृतासुभ्याम्अमृतासुभ्यः
षष्ठीअमृतासोःअमृतास्वोःअमृतासूनाम्
सप्तमीअमृतासौअमृतास्वोःअमृतासुषु
सम्बोधनहे अमृतासोहे अमृतासूहे अमृतासवः

अर्थ: अमृत (देव, अमर) + असु (सश्वास, प्राण)
English: whose soul is immortal, AV. v, 1, 1 and 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमृतासु (नपुंसकलिङ्ग)

अमृत (देव, अमर) + असु (शोक, दुःख)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमृतासुअमृतासुनीअमृतासूनि
द्वितीयाअमृतासुअमृतासुनीअमृतासूनि
तृतीयाअमृतासुनाअमृतासुभ्याम्अमृतासुभिः
चतुर्थीअमृतासुने / अमृतासवेअमृतासुभ्याम्अमृतासुभ्यः
पञ्चमीअमृतासुनः / अमृतासोःअमृतासुभ्याम्अमृतासुभ्यः
षष्ठीअमृतासुनः / अमृतासोःअमृतासुनोः / अमृतास्वोःअमृतासूनाम्
सप्तमीअमृतासुनि / अमृतासौअमृतासुनोः / अमृतास्वोःअमृतासुषु
सम्बोधनहे अमृतासु / हे अमृतासोहे अमृतासुनीहे अमृतासूनि

अर्थ: अमृत (देव, अमर) + असु (शोक, दुःख)
English: whose soul is immortal, AV. v, 1, 1 and 7.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬