🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:26:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अमेध्य (पुंलिङ्ग)

"जो यज्ञ के योग्य,या अनुमत न हो"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमेध्यःअमेध्यौअमेध्याः
द्वितीयाअमेध्यम्अमेध्यौअमेध्यान्
तृतीयाअमेध्येनअमेध्याभ्याम्अमेध्यैः
चतुर्थीअमेध्यायअमेध्याभ्याम्अमेध्येभ्यः
पञ्चमीअमेध्यात् / अमेध्याद्अमेध्याभ्याम्अमेध्येभ्यः
षष्ठीअमेध्यस्यअमेध्ययोःअमेध्यानाम्
सप्तमीअमेध्येअमेध्ययोःअमेध्येषु
सम्बोधनहे अमेध्यहे अमेध्यौहे अमेध्याः

अर्थ: "जो यज्ञ के योग्य,या अनुमत न हो"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अमेध्य (नपुंसकलिङ्ग)

"जो यज्ञ के योग्य,या अनुमत न हो"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअमेध्यम्अमेध्येअमेध्यानि
द्वितीयाअमेध्यम्अमेध्येअमेध्यानि
तृतीयाअमेध्येनअमेध्याभ्याम्अमेध्यैः
चतुर्थीअमेध्यायअमेध्याभ्याम्अमेध्येभ्यः
पञ्चमीअमेध्यात् / अमेध्याद्अमेध्याभ्याम्अमेध्येभ्यः
षष्ठीअमेध्यस्यअमेध्ययोःअमेध्यानाम्
सप्तमीअमेध्येअमेध्ययोःअमेध्येषु
सम्बोधनहे अमेध्यहे अमेध्येहे अमेध्यानि

अर्थ: "जो यज्ञ के योग्य,या अनुमत न हो"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें