🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:47:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अम्लपनस (पुंलिङ्ग)

अम्ल (खट्टा, तीखा) + पनस (कटहल का वृक्ष)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअम्लपनसःअम्लपनसौअम्लपनसाः
द्वितीयाअम्लपनसम्अम्लपनसौअम्लपनसान्
तृतीयाअम्लपनसेनअम्लपनसाभ्याम्अम्लपनसैः
चतुर्थीअम्लपनसायअम्लपनसाभ्याम्अम्लपनसेभ्यः
पञ्चमीअम्लपनसात् / अम्लपनसाद्अम्लपनसाभ्याम्अम्लपनसेभ्यः
षष्ठीअम्लपनसस्यअम्लपनसयोःअम्लपनसानाम्
सप्तमीअम्लपनसेअम्लपनसयोःअम्लपनसेषु
सम्बोधनहे अम्लपनसहे अम्लपनसौहे अम्लपनसाः

अर्थ: अम्ल (खट्टा, तीखा) + पनस (कटहल का वृक्ष)
English: the tree Artocarpus Lacucha Roxb.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬