🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:48:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अम्लानि (पुंलिङ्ग)

"सशक्त, न मुर्झाने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअम्लानिःअम्लानीअम्लानयः
द्वितीयाअम्लानिम्अम्लानीअम्लानीन्
तृतीयाअम्लानिनाअम्लानिभ्याम्अम्लानिभिः
चतुर्थीअम्लानयेअम्लानिभ्याम्अम्लानिभ्यः
पञ्चमीअम्लानेःअम्लानिभ्याम्अम्लानिभ्यः
षष्ठीअम्लानेःअम्लान्योःअम्लानीनाम्
सप्तमीअम्लानौअम्लान्योःअम्लानिषु
सम्बोधनहे अम्लानेहे अम्लानीहे अम्लानयः

अर्थ: "सशक्त, न मुर्झाने वाला"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अम्लानि (स्त्रीलिङ्ग)

"सशक्त, न मुर्झाने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअम्लानिःअम्लानीअम्लानयः
द्वितीयाअम्लानिम्अम्लानीअम्लानीः
तृतीयाअम्लान्याअम्लानिभ्याम्अम्लानिभिः
चतुर्थीअम्लानये / अम्लान्यैअम्लानिभ्याम्अम्लानिभ्यः
पञ्चमीअम्लानेः / अम्लान्याःअम्लानिभ्याम्अम्लानिभ्यः
षष्ठीअम्लानेः / अम्लान्याःअम्लान्योःअम्लानीनाम्
सप्तमीअम्लानौ / अम्लान्याम्अम्लान्योःअम्लानिषु
सम्बोधनहे अम्लानेहे अम्लानीहे अम्लानयः

अर्थ: "सशक्त, न मुर्झाने वाला"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अम्लानि (नपुंसकलिङ्ग)

"सशक्त, न मुर्झाने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअम्लानिअम्लानिनीअम्लानीनि
द्वितीयाअम्लानिअम्लानिनीअम्लानीनि
तृतीयाअम्लानिनाअम्लानिभ्याम्अम्लानिभिः
चतुर्थीअम्लानिने / अम्लानयेअम्लानिभ्याम्अम्लानिभ्यः
पञ्चमीअम्लानिनः / अम्लानेःअम्लानिभ्याम्अम्लानिभ्यः
षष्ठीअम्लानिनः / अम्लानेःअम्लानिनोः / अम्लान्योःअम्लानीनाम्
सप्तमीअम्लानिनि / अम्लानौअम्लानिनोः / अम्लान्योःअम्लानिषु
सम्बोधनहे अम्लानि / हे अम्लानेहे अम्लानिनीहे अम्लानीनि

अर्थ: "सशक्त, न मुर्झाने वाला"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें