🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:54:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अयक्ष्म (नपुंसकलिङ्ग)

स्वास्थ्य का होना,नीरोगता।

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअयक्ष्मम्अयक्ष्मेअयक्ष्माणि
द्वितीयाअयक्ष्मम्अयक्ष्मेअयक्ष्माणि
तृतीयाअयक्ष्मेणअयक्ष्माभ्याम्अयक्ष्मैः
चतुर्थीअयक्ष्मायअयक्ष्माभ्याम्अयक्ष्मेभ्यः
पञ्चमीअयक्ष्मात् / अयक्ष्माद्अयक्ष्माभ्याम्अयक्ष्मेभ्यः
षष्ठीअयक्ष्मस्यअयक्ष्मयोःअयक्ष्माणाम्
सप्तमीअयक्ष्मेअयक्ष्मयोःअयक्ष्मेषु
सम्बोधनहे अयक्ष्महे अयक्ष्मेहे अयक्ष्माणि

अर्थ: स्वास्थ्य का होना,नीरोगता।

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अयक्ष्म (पुंलिङ्ग)

स्वास्थ्य का होना,नीरोगता।

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअयक्ष्मःअयक्ष्मौअयक्ष्माः
द्वितीयाअयक्ष्मम्अयक्ष्मौअयक्ष्मान्
तृतीयाअयक्ष्मेणअयक्ष्माभ्याम्अयक्ष्मैः
चतुर्थीअयक्ष्मायअयक्ष्माभ्याम्अयक्ष्मेभ्यः
पञ्चमीअयक्ष्मात् / अयक्ष्माद्अयक्ष्माभ्याम्अयक्ष्मेभ्यः
षष्ठीअयक्ष्मस्यअयक्ष्मयोःअयक्ष्माणाम्
सप्तमीअयक्ष्मेअयक्ष्मयोःअयक्ष्मेषु
सम्बोधनहे अयक्ष्महे अयक्ष्मौहे अयक्ष्माः

अर्थ: स्वास्थ्य का होना,नीरोगता।
English: not consumptive, not sick, healthy, VS.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬