🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:32:24 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अयोग्र (पुंलिङ्ग)

अय (जाना, चलना) + उग्र (शिव या रुद्र)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअयोग्रःअयोग्रौअयोग्राः
द्वितीयाअयोग्रम्अयोग्रौअयोग्रान्
तृतीयाअयोग्रेणअयोग्राभ्याम्अयोग्रैः
चतुर्थीअयोग्रायअयोग्राभ्याम्अयोग्रेभ्यः
पञ्चमीअयोग्रात् / अयोग्राद्अयोग्राभ्याम्अयोग्रेभ्यः
षष्ठीअयोग्रस्यअयोग्रयोःअयोग्राणाम्
सप्तमीअयोग्रेअयोग्रयोःअयोग्रेषु
सम्बोधनहे अयोग्रहे अयोग्रौहे अयोग्राः

अर्थ: अय (जाना, चलना) + उग्र (शिव या रुद्र)
संस्कृत: मुसलः · पर्याय: मुसल

📚 अमरकोश में:
• मूसल (२.९.२६) — पर्याय: मुसल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अयोग्र (नपुंसकलिङ्ग)

अय (जाना, चलना) + उग्र (शक्तिशाली, मजबूत)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअयोग्रम्अयोग्रेअयोग्राणि
द्वितीयाअयोग्रम्अयोग्रेअयोग्राणि
तृतीयाअयोग्रेणअयोग्राभ्याम्अयोग्रैः
चतुर्थीअयोग्रायअयोग्राभ्याम्अयोग्रेभ्यः
पञ्चमीअयोग्रात् / अयोग्राद्अयोग्राभ्याम्अयोग्रेभ्यः
षष्ठीअयोग्रस्यअयोग्रयोःअयोग्राणाम्
सप्तमीअयोग्रेअयोग्रयोःअयोग्रेषु
सम्बोधनहे अयोग्रहे अयोग्रेहे अयोग्राणि

अर्थ: अय (जाना, चलना) + उग्र (शक्तिशाली, मजबूत)
संस्कृत: मुसलः · पर्याय: मुसल

📚 अमरकोश में:
• मूसल (२.९.२६) — पर्याय: मुसल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें