🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:14:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अरज्जु (पुंलिङ्ग)

"जिसमे रस्सियां न लगी हो,रस्सियों से विरहित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअरज्जुःअरज्जूअरज्जवः
द्वितीयाअरज्जुम्अरज्जूअरज्जून्
तृतीयाअरज्जुनाअरज्जुभ्याम्अरज्जुभिः
चतुर्थीअरज्जवेअरज्जुभ्याम्अरज्जुभ्यः
पञ्चमीअरज्जोःअरज्जुभ्याम्अरज्जुभ्यः
षष्ठीअरज्जोःअरज्ज्वोःअरज्जूनाम्
सप्तमीअरज्जौअरज्ज्वोःअरज्जुषु
सम्बोधनहे अरज्जोहे अरज्जूहे अरज्जवः

अर्थ: "जिसमे रस्सियां न लगी हो,रस्सियों से विरहित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अरज्जु (स्त्रीलिङ्ग)

"जिसमे रस्सियां न लगी हो,रस्सियों से विरहित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअरज्जुःअरज्जूअरज्जवः
द्वितीयाअरज्जुम्अरज्जूअरज्जूः
तृतीयाअरज्ज्वाअरज्जुभ्याम्अरज्जुभिः
चतुर्थीअरज्जवे / अरज्ज्वैअरज्जुभ्याम्अरज्जुभ्यः
पञ्चमीअरज्जोः / अरज्ज्वाःअरज्जुभ्याम्अरज्जुभ्यः
षष्ठीअरज्जोः / अरज्ज्वाःअरज्ज्वोःअरज्जूनाम्
सप्तमीअरज्जौ / अरज्ज्वाम्अरज्ज्वोःअरज्जुषु
सम्बोधनहे अरज्जोहे अरज्जूहे अरज्जवः

अर्थ: "जिसमे रस्सियां न लगी हो,रस्सियों से विरहित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अरज्जु (नपुंसकलिङ्ग)

"जिसमे रस्सियां न लगी हो,रस्सियों से विरहित"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअरज्जुअरज्जुनीअरज्जूनि
द्वितीयाअरज्जुअरज्जुनीअरज्जूनि
तृतीयाअरज्जुनाअरज्जुभ्याम्अरज्जुभिः
चतुर्थीअरज्जुने / अरज्जवेअरज्जुभ्याम्अरज्जुभ्यः
पञ्चमीअरज्जुनः / अरज्जोःअरज्जुभ्याम्अरज्जुभ्यः
षष्ठीअरज्जुनः / अरज्जोःअरज्जुनोः / अरज्ज्वोःअरज्जूनाम्
सप्तमीअरज्जुनि / अरज्जौअरज्जुनोः / अरज्ज्वोःअरज्जुषु
सम्बोधनहे अरज्जु / हे अरज्जोहे अरज्जुनीहे अरज्जूनि

अर्थ: "जिसमे रस्सियां न लगी हो,रस्सियों से विरहित"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें