🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:22:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अरीति (स्त्रीलिङ्ग)

अरि (शत्रु, दुश्मन) + इति (ज्ञान)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअरीतिःअरीतीअरीतयः
द्वितीयाअरीतिम्अरीतीअरीतीः
तृतीयाअरीत्याअरीतिभ्याम्अरीतिभिः
चतुर्थीअरीतये / अरीत्यैअरीतिभ्याम्अरीतिभ्यः
पञ्चमीअरीतेः / अरीत्याःअरीतिभ्याम्अरीतिभ्यः
षष्ठीअरीतेः / अरीत्याःअरीत्योःअरीतीनाम्
सप्तमीअरीतौ / अरीत्याम्अरीत्योःअरीतिषु
सम्बोधनहे अरीतेहे अरीतीहे अरीतयः

अर्थ: अरि (शत्रु, दुश्मन) + इति (ज्ञान)
English: (in rhetoric) deficiency of style, a defect in the choice of expressions.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें