🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:52:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्चनस् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्चनाःअर्चनसौअर्चनसः
द्वितीयाअर्चनसम्अर्चनसौअर्चनसः
तृतीयाअर्चनसाअर्चनोभ्याम्अर्चनोभिः
चतुर्थीअर्चनसेअर्चनोभ्याम्अर्चनोभ्यः
पञ्चमीअर्चनसःअर्चनोभ्याम्अर्चनोभ्यः
षष्ठीअर्चनसःअर्चनसोःअर्चनसाम्
सप्तमीअर्चनसिअर्चनसोःअर्चनस्सु / अर्चनःसु
सम्बोधनहे अर्चनःहे अर्चनसौहे अर्चनसः

अर्थ: —
English: (fr. अर्चा below), ‘one whose nose is like that of an idol’ Kāś. and, Pat. on Pāṇ. v, 4, 118. ([The rule perha

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्चनस् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्चनःअर्चनसीअर्चनांसि
द्वितीयाअर्चनःअर्चनसीअर्चनांसि
तृतीयाअर्चनसाअर्चनोभ्याम्अर्चनोभिः
चतुर्थीअर्चनसेअर्चनोभ्याम्अर्चनोभ्यः
पञ्चमीअर्चनसःअर्चनोभ्याम्अर्चनोभ्यः
षष्ठीअर्चनसःअर्चनसोःअर्चनसाम्
सप्तमीअर्चनसिअर्चनसोःअर्चनस्सु / अर्चनःसु
सम्बोधनहे अर्चनःहे अर्चनसीहे अर्चनांसि

अर्थ: —
English: (fr. अर्चा below), ‘one whose nose is like that of an idol’ Kāś. and, Pat. on Pāṇ. v, 4, 118. ([The rule perha

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें